viajestransafric.com

การใช้ดนตรีบำบัดไม่มีรูปแบบที่ตายตัวแต่นักดนตรีบำบัดจะเป็นผู้ออกแบบการบำบัดตามความเหมาะสมของแต่ละคน คือ ประเมินผู้รับการบำบัด–> วางแผนการบำบัด –> ดำเนินการบำบัด ตามลำดับโดยจะเลือกเสียงเพลงให้เหมาะกับปัญหาในแต่ละราย

การใช้เสียงดนตรีก็ยังมีด้วยกันหลายรูปแบบ เช่น การเลือกฟังดนตรีเพียงอย่างเดียว หรือเปิดดนตรีร่วมกับการสร้างจินตนาการ ใช้ดนตรีประกอบการออกกำลังกายหรือกิจกรรมที่กระตุ้นเพื่อให้มีการเคลื่อนไหวของร่างกาย ใช้ดนตรีประกอบการวาดภาพ แกะสลัก งานศิลปะด้านต่างๆ หรือการให้แสดงความสามารถด้านดนตรีด้วยการเล่นดนตรี แบบเล่นเป็นวงหรือเล่นตามลำพัง การร้องคาราโอเกะ เป็นต้น ซึ่งผลลัพธ์ที่ได้จะนำไปสู่เป้าหมายที่เหมือนกันคือเบี่ยงเบนความสนใจ ไม่ว่าจะเป็นความเครียด ความเจ็บปวด การหมกมุ่น ไปสู่กิจกรรมหรือจินตนาการใหม่ๆ ในทางที่สร้างสรรค์ จากการศึกษาพบว่าการเปลี่ยนเปลงจะเห็นได้ชัดเจนเมื่อมีการบำบัดเป็นเวลาอย่างน้อย 1 เดือน

หากคุณเป็นคนหนึ่งที่สนใจที่จะให้ดนตรีเข้ามาแต่งเต็มสีสันในชีวิตประจำวันแล้วล่ะก็ หลักง่ายๆ คือการเลือกดนตรีที่มีคุณสมบัติบำบัดอาการที่มีอยู่ในลักษณะตรงกันข้าม เช่น ขณะที่อยู่ในภาวะเครียด ตื่นเต้น อาการปวด ทำให้ต้องการสมาธิหรือลดอาการปวด ควรเป็นดนตรีที่มีจังหวะในลักษณะ Minor Mode, Tempo – merato คือความเร็วปานกลางในแนวเพลงคลาสสิก, ระดับเสียงต่ำปานกลาง ตัวอย่างดนตรีประเภทนี้ เช่น ดนตรีของ Kitaro, Enja, Kenny G หรืออาจจะเป็นเพลงที่ระบุว่า Healing Music, Music For Relaxation, Soothing Music หรืออย่าง Green Music ที่เรารู้จักกันดีนั่นล่ะครับ แต่หากอยู่ในภาวะซึมเศร้า เฉี่อยชา ก็ควรเลือกดนตรีที่มีลักษณะเป็น Major Mode ดนตรีเร็ว ระดับเสียงสูง เพื่อกระตุ้นการหายใจ ระดับความดันและการไหลเวียนโลหิต เช่น เพลงในแนวร็อก ชะชะช่า รุมบ้า เพื่อให้เกิดความอยากลุกขึ้นมาทำกิจกรรมต่างๆ มากขึ้น หากบำบัดง่ายๆ ด้วยตัวเองแล้วยังไม่ประสบความสำเร็จอาจลองบำบัดกับนักดนตรีบำบัดโดยตรงก็ได้ครับ ซึ่งปัจจุบันก็มีด้วยกันหลายแห่งเพราะนี่คือหนึ่งในศาสตร์ Harmony of Body and Mind ที่กำลังได้รับความสนใจ

ดนตรี สามารถใช้ประโยชน์ได้หลากหลายรูปแบบ ใช้ได้ทั้งในวัยเด็ก วัยรุ่น วัยผู้ใหญ่ และผู้สูงอายุ เพื่อสนองตอบความจำเป็นที่แตกต่างกันไป ทั้งทางร่างกายและจิตใจ เช่น ปัญหาพัฒนาการบกพร่อง โรคซึมเศร้า โรคอัลไซเมอร์ ปัญหาการบาดเจ็บทางสมอง ความพิการทางกาย อาการเจ็บปวด หรือสำหรับคนปกติทั่วไป ก็สามารถใช้ประโยชน์จากดนตรีบำบัดเพื่อผ่อนคลายความตึงเครียด หรือเพื่อปลดปล่อยอารมณ์ได้ ด้วยเหตุนี้นอกจากเราจะใช้ประโยชน์จากดนตรีเพื่อความสุนทรีย์แล้ว ปัจจุบันมีการนำดนตรีมาใช้ประโยชน์ เพื่อการฟื้นฟูเยียวยาจิตใจของผู้ป่วยและคนทั่วไปมากขึ้น ในศาสตร์ของ ดนตรีบำบัด เพราะพบว่าดนตรีใช้ได้ผลดียิ่งกับโรคทางกายและทางจิตเวช

โดยดนตรีมีองค์ประกอบหลายอย่าง ซึ่งมีคุณสมบัติและประโยชน์แตกต่างกันไป อย่างเช่น

1.จังหวะและลีลา (Rhythm) ช่วยเสริมสร้างสมาธิ และช่วยให้เกิดความผ่อนคลาย

2.ระดับเสียง (Pitch) เสียงในระดับสูงปานกลาง จะช่วยให้เกิดความรู้สึกสงบ

3.ความดัง (Volume / Intensity) เสียงเบานุ่มทำให้เกิดความสงบสบายใจ ส่วนเสียงดังทำให้เกิดการเกร็งกระตุกของกล้ามเนื้อได้ ความดังที่เหมาะสมจะช่วยสร้างระเบียบในการควบคุมตนเองได้ดี

4.ทำนองเพลง (Melody) ช่วยในการระบายความรู้สึกส่วนลึกของจิตใจ ทำให้เกิดความริเริ่มสร้างสรรค์และลดความวิตกกังวล

5.การประสานเสียง (Harmony) ช่วยในการวัดระดับอารมณ์ความรู้สึกได้ โดยดูจากปฏิทินที่แสดงออกมาเมื่อฟังเสียงประสานต่าง ๆ จากเพลง

ปัจจุบันการรักษาทางเลือก เริ่มมีบทบาทในการช่วยการแพทย์แผนปัจจุบัน โดยตามโรงพยาบาลต่างๆเริ่มเห็นความสำคัญโดยนำดนตรีและศิลปะบำบัด เข้าไปเป็นส่วนร่วมในการบำบัดรักษามากขึ้น เพื่อสร้างสภาวะสมดุลและ สามารถดำรงอยู่ต่อไปอย่างสบายดี

จะเห็นได้ว่า การบำบัดด้วยดนตรี นอกจากจะทำให้ผู้รับการบำบัดเกิดสมาธิ มีอารมณ์ มีความรู้สึกที่สบายใจแล้ว ยังเบี่ยงเบนความคิดจากเรื่องราวที่เครียดหรือกังวลอยู่ ไปสู่ความคิดใหม่ๆ ที่สร้างสรรค์และเอื้อประโยชน์ต่อการปรับปรุงตนเองให้มีพฤติกรรมที่ดีขึ้น ซึ่งดนตรีมีผลทางด้านจิตใจและสามารถเป็นสื่อเชื่อมโยงอำนาจที่อยู่เหนือจิตใจมนุษย์ ทั้งนี้เพราะดนตรีเป็นศิลปะที่ถูกสร้างสรรค์ขึ้นจากสติปัญญา เพื่อตอบสนองอารมณ์และความรู้สึกนั่นเอง ดังนั้น ดนตรีจึงไม่ได้มีประโยชน์เพียงแค่รักษาร่างกายของเราเท่านั้น แต่ยังมีประโยชน์อย่างยิ่งต่อการรักษาอารมณ์และจิตวิญญาณให้ดีขึ้น และมีความสุขมากยิ่งขึ้นอีกด้วย

การรักษาแบบการแพทย์ทางเลือก เป็นวิธีการรักษาแบบอิสระที่ใช้ได้กว้างขวางร่วมกับการรักษาทางการแพทย์ เพื่อให้ผู้ดูแลพยาบาลผู้ป่วยได้มีส่วนช่วยบรรเทาความเจ็บปวดจากภาวะต่างๆ โดยเฉพาะผู้ป่วยโรคมะเร็ง เพื่อช่วยให้ผู้ป่วยมีความสุขสบายมากที่สุด เนื่องจากเป็นวิธีที่สะดวก ง่าย ปลอดภัย และผู้ป่วยก็ยังคงสนับสนุนให้นำมาใช้เพราะมีความรู้สึกดี ซึ่งการนำดนตรีมาใช้รักษาความเจ็บป่วยได้มีมานานแล้ว ซึ่งพบว่าดนตรีมีผลต่อการเปลี่ยนแปลงทั้งทางร่างกายและจิตใจของมนุษย์ สามารถนำมาใช้ร่วมกับการรักษาทางการแพทย์ได้ผลดีในเรื่องความเจ็บปวด ลดความวิตกกังวล ความกลัว เพิ่มกำลังการเคลื่อนไหว สร้างแรงจูงใจให้เกิดสติ ความนึกคิด อารมณ์ และจิตใจที่ดี ช่วยทำให้ร่างกายสดชื่นแข็งแรง ผ่อนคลาย และเป็นสุขได้ซึ่งจะนิยมใช้ในห้องผ่าตัด ห้องคลอด และห้องผู้ป่วยมะเร็ง สำหรับจุดประสงค์ของการนำดนตรีมาใช้ ก็เพื่อเบี่ยงเบนความสนใจจากความเจ็บปวด ไปสู่ความสุขสบายเพลิดเพลิน โดยเฉพาะจังหวะ ความเร็วและช้า ระดับของเสียงและความดังจะมีอิทธิพล ทำให้เกิดการผ่อนคลายทางร่างกาย จิตใจ อันมีผลทำให้ความวิตกกังวล ความกลัวลดลงและยังสามารถปิดกั้นวงจรของการรับรู้ความเจ็บปวด ทำให้ความเจ็บปวดลดลงได้ นอกจากนี้ดนตรียังเพิ่มแรงจูงใจทำให้อยากเคลื่อนไหว ให้เกิดผลดีในผู้ป่วยโดยเฉพาะจะช่วยให้ผู้ป่วยรู้สึกผ่อนคลายมีความสุขสบายมากขึ้น แสดงออกต่อผู้รักษาด้วยดีมีความสัมพันธ์ที่ดีกับทีมงานผู้รักษาเป็นการปรับสภาพอารมณ์และพฤติกรรมไปในด้านดี ส่งผลให้การรักษาประสบความสำเร็จยิ่งขึ้น

นอกจากการให้ผู้ป่วยฟังดนตรีแล้วยังสามารถให้ผู้ป่วยทำกิจกรรมดนตรีอื่นๆ ได้ตามความสามารถของแต่ละคน เช่น การเปล่งเสียงร้องตามเพลง เพื่อคลายความเครียด ความวิตกกังวล การเคาะจังหวะ การตบมือ เพื่อสร้างสมาธิ การเล่นดนตรีจะช่วยระบายความรู้สึกทำให้สบายขึ้นหรือการร่วมกิจกรรมดนตรีเป็นกลุ่ม ที่สามารถสร้างความสัมพันธ์ที่ดีระหว่างผู้ป่วยและผู้รักษาได้อีกด้วย โดยเฉพาะผู้รักษาควรเรียนรู้วิธีการใช้เสียงพูดที่นุ่มนวล ก็จะช่วยให้ผู้ป่วยให้ความร่วมมือในการฝึกยิ่งขึ้น

ดังนั้น ดนตรีสามารถช่วยลดความเจ็บปวดได้ถึงจุดหนึ่งและเป็นเวลาชั่วคราว จึงจำเป็นต้องฟังตามอาการเป็นประจำ ซึ่งการฟังเพลงร่วมกับการใช้เทคนิคผ่อนคลายเป็นสิ่งที่ควรส่งเสริมที่ได้ประโยชน์สูงมากและไม่มีพิษภัยและใช้ได้อย่างอิสระอีกด้วย

การแต่งเพลงที่ดีนับว่าเป็นศิลปะชั้นสูงที่ผู้เขียนต้องใช้ความรู้ ความคิด ประสบการณ์ตลอดจนทัศนคติในแง่มุมต่างๆ โดยกลั่นกรองความคิดนั้นออกมาเป็นถ้อยคำ เป็นเรื่องราว ผ่านตัวอักษรโดยใช้ศิลปะและกลวิธีการใช้ภาษาที่ดีทำให้เกิดงานเขียนที่มีคุณค่า ถ้าผู้เขียนเพลงไม่มีศาสตร์ผลงานที่เขียนออกมาจะไม่สมจริงขาดความน่าเชื่อถือและไม่ต่อเนื่อง คือจะเขียนได้ไม่ต่อเนื่องเขียนได้ไม่มาก จะเขียนได้แค่ตามแต่ที่แรงบันดาลใจมี เมื่อหมดแรงบันดาลใจปลายปากกาก็หยุดการเคลื่อนไหว จากนั้นก็จะจอดอยู่กับที่นั้นเอง แต่ถ้าผู้เขียนไม่มีศิลป์ผลงานที่ออกมา จะไม่งดงามไม่พลิ้วไหวไม่มีความซาบซึ้งถึงอรรถรส ดังนั้นการเขียนเพลงต้องมีทั้งสองอย่างนี้ประกอบกันอยู่

การเขียนเพลงไม่มีสูตรสำเร็จ แต่การเขียนเพลงก็มีวิธีการคิดการเขียนในแต่ละแนวไม่ต่างกันมากนัก สูตรการเขียนเพลงคือการลอกเลียนแบบกันไปกันมาหรือการเอาอย่าง แต่ไม่ได้หมายถึงการก๊อบปี้หรือที่เรียกว่าได้ฟังเพลงเขาแล้วเราเกิดไอเดีย มันก็คือการเลียบแบบ แบบลับนี้เอง ขึ้นอยู่กับว่าจะลอกแบบความคิดของคนอื่นมามากน้อยเพียงใดแล้วแต่ว่าคำ ภาษา หรือเรื่องราวในเพลงจะมาบวกกับจิตนาการของเขาอย่างไร เมื่อเขียนเพลงไปนานๆเข้า งานเขียนจะเกิดเป็นอัตลักษณ์เป็นตัวของตัวเอง ไม่มีนักเขียนคนใดเกิดมาพร้อมปากกาและสมุดเขียนเพลงได้ไพเราะน่าอัศจรรย์ใจไม่มีเลย นักเขียนทุกคนมีครูมีอาจารย์ อาจจะไม่ใช่ครูในชีวิต แต่อาจเป็นครูในใจ

เทคนิคการแต่งเพลงโดยพื้นฐาน

1.เริ่มจาก melody วิธีนี้เบสิคสุดแต่ว่าไม่ง่ายสำหรับมือใหม่เพราะต้องหาคอร์ดมารองรับเมโลดี้ให้พอเหมาะ วิธีนี้อาจเหมาะสำหรับคนที่เริ่มชำนาญในเครื่องดนตรีของตัวเองแล้ว
2.เริ่มจากเนื้อร้อง วิธีนี้เป็นอีกวิธีที่คนนิยมใช้กันเพราะว่าจะได้ให้เนื้อหาเป็นจุดนำทางดนตรีไปในทิศทางที่เรื่องราวดำเนินไป
3.Melody + เนื้อร้องพร้อมกัน วิธีนี้สำหรับบางคนอาจไม่ยากและเป็นธรรมชาติกว่า
4.เริ่มจาก Harmony (คอร์ด)
5.Harmony + Melody + เนื้อร้อง หรือ Harmony + Melody ทางที่เรียกได้ว่า รวมหลายๆสกิลไว้ด้วยกัน

ดนตรีนอกจากจะช่วยทำให้เรารู้สึกเพลิดเพลินอารมณ์ผ่อนคลายความเครียดได้แล้วการให้เด็กได้ใกล้ชิดสัมผัสกับดนตรีตั้งแต่เล็กนั้นจะช่วยพัฒนาศักยภาพ ของเด็กในหลายๆด้าน เช่น คณิตศาสตร์ วิทยาศาสตร์ ภาษา ศิลปะและความคิดสร้างสรรค์ทั้งนี้ดนตรีนั้นมีประโยชน์และสามารถช่วยพัฒนาศักยภาพต่างๆด้วยกัน คือ1.ช่วยพัฒนาศักยภาพทางด้านบุคลิกภาพและความเป็นตัวตนเหมือนเป็นสื่อกลางที่ช่วยพัฒนาบุคลิกภาพและความเป็นตัวตนให้บุคคลนั้นมีความมั่นใจ กล้าแสดงออก กล้าคิดกล้าทำและกล้าแสดงออกทำให้มีบุคลิกภาพที่ดีขึ้น 2.ช่วยพัฒนาศักยภาพทางด้านอารมณ์ซึ่งในเพลงแต่ละเพลงนั้นต่างก็มีลักษณะหรือเอกลักษณ์ของดนตรีที่แตกต่างกันออกไป เพลงที่มีทำนองและจังหวะช้าๆทำให้รู้สึกสงบ มีสมาธิและผ่อนคลาย เพลงที่มีทำนองและจังหวะเร็วๆช่วยทำให้อารมณ์ครึกครื้น 3.ช่วยพัฒนาศักยภาพทางด้านสติปัญญา หากมีการใช้ดนตรีตั้งแต่วัยเด็กจะยิ่งเพิ่มศักยภาพของสมองได้มากขึ้นด้วยนอกจากนี้ดนตรียังช่วยทำให้มีการคิดอย่างเป็นระบบและช่วยในเรื่องของความจำด้วย ฉะนั้นการสนับสนุนให้เด็กได้มีกิจกรรมด้านดนตรีควบคู่ไปกับการเรียน ไม่ว่าจะเป็นการร้องเพลง ฟังเพลงที่ชอบ เล่นเครื่องดนตรีที่สนใจ สิ่งเหล่านี้จะมีส่วนช่วยให้ผลสัมฤทธิ์ด้านการเรียนในวิชาต่างๆเพิ่มสูงขึ้น เพราะว่าดนตรีจะช่วยให้เกิดความเชื่อมโยงระหว่างความมีเหตุมีผลกับจินตนาการ ซึ่งจะส่งผลให้การคิดวิเคราะห์ได้ผลดียิ่งขึ้นจึงเป็นสิ่งที่ทำให้หลายคนยอมรับว่าดนตรีมีส่วนสำคัญที่สามารถส่งเสริมความสามารถในการทำงานของสมองได้อย่างดีเยี่ยม พ่อ แม่ ควรจะให้การสนับสนุนให้ลูกได้ทำกิจกรรมดนตรีเพราะนอกจากจะมีประโยชน์ต่อร่างกาย จิตใจ อารมณ์ สังคมและสติปัญญาด้วย
จะเห็นได้ว่าดนตรีนั้นมีประโยชน์มากมายนอกจากที่กล่าวมานี้ ดนตรียังสามารถนำไปใช้ในสถานพยาบาลหรือหน่อยงานต่างๆ ที่เรียกกัน ว่าคนตรีบำบัด โดยการสร้างเสียงดนตรีและจังหวะเพลงในรูปแบบต่างๆ เพื่อส่งเสริมให้เกิด

การแสดงความรู้สึกนึกคิด เพิ่มทักษะในการใช้ชีวิต ส่งเสริมทักษะการเข้าสังคม สร้างความคิดสร้างสรรค์ มองเห็นคุณค่าในตัวเองและ ปรับปรุงคุณภาพชีวิตให้ดีขึ้น หรือแม้กระทั้งเล่นดนตรีเป็นงานอดิเรกเป็นที่นิยมชนิดหนึ่งทำให้ใช้เวลาว่างให้เป็นประโยชน์ และยังเป็นการฝึกฝนเพื่อเพิ่มความสามารถพิเศษอีกด้วย

ความเจริญก้าวหน้าของเทคโนโลยีและอิทธิพลของการสื่อสารมวลชนในสังคมสมัยใหม่ โดยเฉพาะสื่อสิ่งพิมพ์ วิทยุ โทรทัศน์ ภาพยนตร์ และสื่อดิจิตอล ส่งผลกระทบต่อสังคม วัฒนธรรมในทุกๆ ด้านวัฒนธรรมมวลชน (Mass Culture) ซึ่งเป็นเรื่องของสื่อ การตลาด การประยุกต์ใช้เทคโนโลยีในการผลิตที่มีลักษณะเป็นมาตรฐาน (Standardization) และการผลิตซ้ำ (Reproduction) จำนวนมากๆ เพื่อตอบสนองความต้องการของกลุ่มผู้บริโภคขนาดใหญ่ เรียกว่า “อุตสาหกรรมสร้างวัฒนธรรม”

ตลอดช่วง 50 ปีที่ผ่านมา พัฒนาการของดนตรีในประเทศไทยได้รับอิทธิพลจากสื่อสารมวลชนในหลากหลายรูปแบบ ดังจะพบเห็นได้จากปรากฎการณ์ดนตรีที่เกิดจากการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีสื่อสารมวลชนเข้ากับการทำงานดนตรีในรูปแบบต่างๆ เช่น การนำเทคโนโลยีสื่อสิ่งพิมพ์ต่างๆ มาประยุกต์ใช้ในการสร้างสื่อสิ่งพิมพ์ต่างๆ เพื่อการเรียนรู้ดนตรี หรือการบันทึกดนตรีเพื่ออนุรักษ์ไว้ในรูปแบบของวัฒนธรรมลายลักษณ์ หรือการใช้สื่อวิทยุ โทรทัศน์ และสื่ออิเล็คโทรนิค เพื่อเพิ่มช่องทางการสื่อสาร (Channel) ดนตรี จากเดิมที่ผู้เล่น (นักดนตรีหรือผู้ประพันธ์ดนตรี) จะสื่อสารกับผู้ฟัง (ผู้ฟังและผู้ชม) โดยตรง เป็นดนตรีที่ผู้เล่นสื่อสารกับผู้ฟังผ่านระบบสื่อสารมวลชน (Mass Mediated Music Phenomenon) ซึ่งวัฒนธรรมดนตรีผ่านสื่อสารมวลชนนี้ ได้ทำให้ดนตรีมิใช่เป็นเพียงดนตรีของผู้เล่น หรือของปัจเจกชน (Private) อีกต่อไป แต่ดนตรีกลายเป็นวัฒนธรรมของมวลชนที่เป็นสาธารณะ (Public) และสร้างปรากฎการณ์ดนตรีที่เรียกว่า ดนตรีของมวลชน (Pop Music) ในรูปแบบต่างๆ กันออกไป

นอกจากนี้ เทคโนโลยีของสื่อสารมวลชนดังกล่าว ยังได้ก่อให้เกิดระบบทางวัฒนธรรมดนตรีที่สำคัญอีกประการหนึ่งได้แก่ “อุตสาหกรรมดนตรี” เพื่อดำเนินธุรกิจเกี่ยวกับดนตรีหรือใช้ดนตรีเป็นส่วนประกอบหนึ่งในการทำธุรกิจ ดนตรีในอุตสาหกรรมดนตรีนั้น จะบันทึกดนตรีเก็บไว้ในสื่อ (Media) ประเภทต่างๆ เช่น สิ่งพิมพ์ แผ่นเสียง คาสเซ็ตเทป ซีดี วีซีดี ฯลฯ และสื่อดนตรีเหล่านี้ก็จะถูกนำไปใช้ประโยชน์ที่แตกต่างกันออกไป ทั้งในด้านการอนุรักษ์ เผยแพร่ บันเทิง หรือธุรกิจดนตรีอื่นๆ ตัวอย่างเช่น การถ่ายทอดสด/บันทึกการแสดงดนตรีเพื่อเผยแพร่ในรายการบันเทิงทางโทรทัศน์ การบันทึกดนตรีพื้นบ้านลงคาสเซ็ตเทปเพื่อการอนุรักษ์ศิลปวัฒนธรรม การบันทึกและใช้แผ่นเสียงดนตรีในรายการเพลงทางวิทยุ หรือแม้แต่การสร้าง/บันทึกทำนองเพลงต่างๆ ลงสื่อดิจิตอลที่เรียกว่า ริงโทน (Ring tone) เพื่อประโยชน์ในทางธุรกิจโทรศัพท์และอินเตอร์เน็ตที่กำลังได้รับความนิยมในสังคมไทยปัจจุบัน เป็นต้น รวมไปถึง การใช้ประโยชน์จากการหลอมรวมของสื่อ (Convergence Media) ที่สามารถเชื่อมโยงสื่อต่างๆ เข้าด้วยกัน สร้างให้เกิดปรากฎการณ์ดนตรีในสังคมใหม่ ได้แก่ ดนตรีในอินเตอร์เน็ต ในเว็บไซต์ต่างๆ ซึ่งพบว่ามีทั้งการนำเสนอโน้ตดนตรีที่สามารถพิมพ์ออกมาในรูปแบบสื่อสิ่งพิมพ์ได้ สามารถฟังดนตรีทางวิทยุหรือชมการแสดงดนตรีทางโทรทัศน์บนอินเตอร์เน็ต รวมไปถึงการสร้าง, อัพโหลด และดาวน์โหลดเพลง และริงโทนแลกเปลี่ยนระหว่างผู้ใช้ ซึ่งผู้เข้าเยี่ยมชมเว็บไซต์สามารถเลือกทำทุกอย่างหรือเลือกรับสาระทางดนตรีในสิ่งที่ต้องการได้ การหลอมรวมของดนตรีในสื่ออินเตอร์เน็ตดังกล่าว ทำให้ผู้ฟังดนตรีมีพื้นที่ที่สามารถจะเป็นทั้งผู้สร้างและผู้ฟังดนตรี สร้างดนตรีด้วยตนเองได้ สื่อสารดนตรีกับผู้อื่นได้ทั่วโลก จากอำนาจของการสื่อสารมวลชนที่มีต่อดนตรีดังกล่าว ทำให้ดนตรีเป็นทั้งศิลปะที่มีคุณค่า และเป็นสินค้าทางวัฒนธรรมที่ถูกสร้างขึ้นเพื่อเพิ่มมูลค่า ซึ่งส่งผลต่อการกำหนดเนื้อหาสาระ (Media Agenda) ของสื่อดนตรีที่ต้องการเผยแพร่

อาจกล่าวได้ว่า ความเจริญก้าวหน้าและเทคโนโลยีสื่อสารมวลชน เป็นปัจจัยสำคัญประการหนึ่งที่ก่อให้เกิดความเปลี่ยนแปลงทั้งรูปแบบและเนื้อหาสาระ (Massage) ของดนตรีในสังคมไทยปัจจุบัน สื่อสารมวลชนทำให้ดนตรีมีการเคลื่อนย้ายฐานความรู้ ช่วยขยายขอบเขตการเรียนรู้ดนตรี เพิ่มช่องทางการเผยแพร่ดนตรี (Channel) สู่ผู้ฟังมากขึ้น ขณะเดียวกันข้อจำกัด ข้อดี และข้อเสียของสื่อแต่ละประเภทก็เป็นปัจจัยสาเหตุสำคัญในการกำหนดทิศทาง รูปแบบและเนื้อหาของดนตรี วัฒนธรรมดนตรีผ่านสื่อที่ถูกผลิตซ้ำ (re-production) ถูกใช้เพื่อสร้างกระแส และเปลี่ยนแปลงค่านิยมทางดนตรีในสังคม รวมไปถึงสุนทรียะของทั้งผู้เล่น (Sender) และผู้รับ (Receiver) สิ่งเหล่านี้ทำให้ดนตรีในสังคมไทยช่วง 50 ปีที่ผ่านมาถูกบันทึกและได้รับการเผยแพร่ในสังคมในรูปแบบที่หลากหลาย เกิดเป็นพัฒนาการของวัฒนธรรมดนตรี และสังคมคนดนตรีรูปแบบต่างๆ มากมาย อาทิ ดนตรีประกอบรายการโทรทัศน์ ดนตรีสำหรับงานโฆษณา มิวสิควิดีโอ ดนตรีประกอบภาพยนตร์ ดนตรีธุรกิจ หรือดนตรีออนไลน์ ซึ่งทั้งหมดเป็นทางเลือกใหม่ให้กับผู้ฟังดนตรีที่จะเลือกรับหรือไม่รับ โดยสามารถฟัง อ่าน หรือชมดนตรีผ่านสื่อสารมวลชนในหลากหลายรูปแบบ

ก้าวเข้าสู่ศตวรรษแห่งการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ของโลกที่แม้แต่การกินอยู่อาศัยมีการเปลี่ยนแปลงมากกว่ายุคอื่น ๆ หลายคนคงกังวลเรื่องโลกแตกโลกสลาย บางคนคิดว่าถ้าโลกแตกจะต้องทำอย่างไร แต่ก็ยังไม่เห็นมีใครให้ความเห็นที่ว่า ถ้าโลกยังอยู่จะทำอย่างไรมากกว่า แทนที่จะคอยกังวลว่าจะจบสิ้น แล้วถ้ายังไม่จบจะใช้ชีวิตอย่างไรเนี่ยล่ะ ที่คิดว่าสำคัญไม่แพ้กัน แม้แต่เรื่องราวของเทคโนโลยีที่นับวันความก้าวหน้าจะมีมากขึ้นแทรกซึมทุกหัวระแหงของการใช้ชีวิต ไม่เว้นแม้แต่เรื่องของ ดนตรี ที่หลายคนมีแนวคิดเกี่ยวกับงานดนตรีที่รวมเอาความทันสมัยของยุคดิจิตอลเข้ามาเกี่ยวข้องด้วย สร้างสรรค์และผลิตผลงานออกมาสร้างทางเลือกของการเล่น ฟัง ในแบบที่แปลกแตกต่างออกไป จากเมื่อหลายร้อยปีก่อน ความน่าสนใจอยู่ที่การผสมผสมผสานความชำนาญด้านดนตรีกับเครื่องเล่นยุคใหม่ที่ให้เสียงและสำเนียงล้ำยุคไปอย่างมาก ตลอดจนถึงรูปร่างน่าตาก็แปลกตา น่าสนใจไปอีกแบบ ไม่ว่าจะเป็นเครื่องเป่า เครื่องสาย คีย์บอร์ด เปียโนและกลอง ล้วนแล้วแต่เกิดขึ้นจากไอเดียความคิดของศิลปิน พร้อมๆ กับวิศวกรรมอันทันสมัย ต่างประเทศมีความตื่นตัวต่อการสร้างสรรค์เทคโนโลยีแนวนี้อย่างมาก ซึ่งนั่นสะท้อนถึงความนิยมและบริโภคเสียงดนตรีผ่านทั้งเครื่องดนตรีในแบบดั้งเดิมและเพิ่มสีสันให้สดใสสมัยใหม่ลงไปด้วย

หากว่าบ้านเราจะเอาอย่างบ้างก็คงเป็นเรื่องที่น่ายินดีไม่น้อย ถือซะว่าการนำเทคโนโลยีเข้ามาช่วยเรื่องการสร้างสรรค์ผลงานแนวใหม่ทั้งยังสามารถสร้างแรงบันดาลใจให้กับเด็ก ๆ รุ่นใหม่ให้สนุกและสนใจในเรื่องดนตรีและวิศวกรรมไปพร้อม ๆ กัน ในความคิดเห็นก็เป็นทางเลือกมากกว่าการให้เด็ก ๆ เล่นแต่เกม เด็กจะได้มีทางเลือกเพิ่มขึ้น เด็กที่บ้าเกมก็จะได้ไม่มากขึ้นอย่างที่เป็นอยู่ ยังคงมีที่ยืนสำหรับเด็กที่เล่นดนตรี ที่ใช้เทคโนโลยีเข้าช่วย ไม่แน่อาจจะทำให้เด็กที่ติดเกมหันมาสนใจดนตรีสมัยใหม่ก็เป็นได้

เทคโนโลยีที่กำลังนำเสนอนี้เป็นการรวมเอาไฟล์เสียงดนตรีสังเคราะห์ที่เกิดขึ้นจากตัวประมวลผลด้านคอมพิวเตอร์ ที่ตั้งโปรแกรมให้สามารถเปล่งเสียงที่เลียนแบบเสียงดนตรีธรรมชาติ พร้อม ๆ กับเพิ่มฟังก์ชั่นปรับเปลี่ยนความถี่เสียงให้ขึ้นลงตามความต้องการ ออกแบบให้แปลกตาผสานเข้ากับตัวนักดนตรีผู้เล่นให้เกิดความแปลกแหวกแนวทางเดิม ๆ ไปอย่างน่าสนใจ

ไฟล์เสียงสังเคราะห์นี้เกิดขึ้นมานานแล้วพร้อม ๆ กับเครื่องดนตรีไฟฟ้าอย่างกีตาร์ไฟฟ้าและคีย์บอร์ด พัฒนาและแปรรูปให้อยู่ในหน่วยความจำ อย่างฮาร์ดดิสก์หรือเมมโมรีขนาดเล็กที่เรียกว่า SD การ์ดหรือแบบอื่น ๆ ที่สามารถเก็บความจุได้สูง พร้อมที่จะเรียกมาใช้เมื่อไหร่ก็ได้ และอีกส่วนสำคัญที่จะลืมไม่ได้นั้นคือหน่วยประมวลผลหรือสมองกล ที่ค่อยจัดการความเรียบร้อยให้เร็วและตอบสนองอย่างทันท่วงที หรือที่ภาษาเอ็นจิเนียร์ เรียกว่า Real Time นั้นเอง เอาเป็นว่ายุคนี้ใครที่ชอบดนตรี สนใจเทคโนโลยีก็มีทางเลือกให้สนุกเพิ่มขึ้นอีกมาก อย่างไรก็ตามพื้นฐานของดนตรีก็ยังคงต้องเรียนรู้ในแบบดั้งเดิม สร้างให้เข้มแข็งแล้วค่อยสร้างสรรค์กันต่อไป

ดนตรีเป็นศิลปะอย่างหนึ่งที่มนุษย์ได้สร้างสรรค์ปรุงแต่งขึ้น และได้เป็นเพื่อนทางจิตใจของมนุษย์มาช้านานแล้ว คำถามที่ว่าศิลปะแขนงนี้เริ่มต้นขึ้นเมื่อใด ไม่มีผู้ใดสามารถให้คำตอบได้ แต่ว่าอาศัยหลักฐานและข้ออิงทางมานุษยวิทยาแล้วก็จะกล่าวได้ว่า ดนตรีเริ่มมาตั้งแต่ยุคก่อนประวัติศาสตร์นานนักหนาแล้ว  มีหลักฐานว่าอารยธรรมของดนตรีในซีกโลกตะวันออกนั้น เกิดขึ้นมาก่อนดนตรีในซีกโลกตะวันตก ประมาณ 2,000 ปี สิ่งหนึ่งที่ทำให้เกิดดนตรีขึ้นครั้งแรก คือ “ความหวาดกลัว” ปรากฏการณ์ทางธรรมชาติ ไม่ว่าการเกิดกลางวันหรือกลางคืน การผลัดเปลี่ยนของฤดูกาล ฟ้าแลบ ฟ้าร้อง ฝนตก น้ำท่วม แผ่นดินไหว ฯลฯ ล้วนเป็นสิ่งที่สร้างความประหวั่นพรั่นพรึงและความกังวลใจให้แก่มนุษย์ในยุคนั้นเป็นอันมาก พวกเขามีความเข้าใจว่า ปรากฏการณ์ต่างๆเหล่านี้มีทั้งพระเจ้าที่ดีและร้ายอยู่ในตัว

ดนตรีมีส่วนเกี่ยวข้องกับชีวิตประจำวนของมนุษย์ โดยไม่จำกัดเพศ วัย ระดับการศึกษา หรือฐานะทางเศรษฐกิจและสังคม ดนตรีสำหรับบางคนอาจมีวัตถุประสงค์ เพื่อผ่อนคลายความตึงเครียด เพื่อความซาบซึ้งไปกับอารมณ์ของบทเพลง บางคนต้องการฝึกฝนอย่างจริงจังเพื่อเป็นนักร้อง นักดนตรี ฯลฯ การมีประสบการณ์ทางดนตรีในลักษณะต่างๆ แต่ละคนจึงมีมุมมองเกี่ยวกับดนตรีในมิติที่แตกต่างกัน อาทิเช่น มิติที่เป็นรูปแบบของศิลปะวัฒนธรรม มิติที่เป็นรูปแบบของความคิดและจินตนาการ มิติที่เป็นรูปแบบของนันทนาการและการบันเทิง มิติที่เป็นศาสตร์แขนงหนึ่ง มิติที่เป็นหลักสูตรการศึกษา มิติที่เป็นสุนทรียภาพ มิติที่เป็นสื่อธุรกิจ เป็นต้น อย่างไรก็ตาม ข้อค้นพบจากการศึกษาวิจัยในช่วงปลายคริสตศตวรรษที่ผ่านมาสามารถอธิบายความสัมพันธ์ระหว่างดนตรีกับชีวิตได้ชัดเจนมากขึ้น มุมมองเกี่ยวกับดนตรีในมิติที่เป็นองค์ประกอบสำคัญของชีวิต จึงกำลังเป็นที่สนใจ มีการขยายผล นำไปประยุกต์ใช้ และค้นคว้าทดลองอย่างจริงจังในปัจจุบัน ซึ่งความสัมพันธ์ระหว่างดนตรีกับชีวิตมีประเด็นการศึกษา

การดำเนินชีวิตของคนไทยตลอดชีวิต ต้องมีดนตรีเข้ามาเกี่ยวข้องอยู่เสมอ ทั้งนี้เป็นไปตามความเชื่อและวัฒนธรรมหรือวิถีไทย ดนตรีจะมีส่วนเสริมสร้างความเข้มแข็ง ความสุข ความสนุกสนาน เพื่อให้คลายจากความกลัว ความกังวน ความเหน็ดเหนื่อย หรือความทุกข์ทั้งหลาย ดนตรีนับว่ามีคุณค่าต่อมนุษย์อย่างมากมาย ดนตรีมีบทบาทในชีวิตคนเราตั้งแต่เกิดจนกระทั่งตาย โดยเฉพาะคนไทยถ้าได้ยินเสียงดนตรีที่ไหนก็ตาม หมายความว่าที่แห่งนั้นจะต้องมีงานมหรสพ ไม่ว่าจะเป็นงานบุญ งานกุศล งานฉลองต่าง ๆ หรืองานศพ เช่น พอเด็กเกิดมาก็จะมีการทำขวัญเดือน โกนผมไฟ ซึ่งถือว่าเป็นพิธีมงคลแก่ชีวิตเด็ก ซึ่งผู้ใหญ่ต้องเป็นฝ่ายทำให้ และเมื่อเข้าสู่วัยหนุ่มสาวก็มีการโกนจุกซึ่งแสดงว่าเด็กเข้าสู่วัยที่โตแล้ว ในช่วงชีวิตต่อไปก็คือ การอุปสมบทของชายก็มีการทำขวัญนาค นอกจากที่กล่าวมาแล้วยังมีอีกหลายงาน อาทิเช่น การแต่งงาน การฉลองอายุ ฉลองครบรอบแต่งงาน งานขึ้นบ้านใหม่ เป็นต้น กิจกรรมเหล่านี้ล้วนแต่ใช้ดนตรีประกอบทั้งสิ้น เป็นการแสดงให้เกิดความสนุกสนานรื่นเริง มองดูศักดิ์สิทธิ์ ดังนั้นจะเห็นว่าการดำเนินชีวิตของคนไทยจะมีความสัมพันธ์กับดนตรีมาตลอด

บทเพลงมีคุณค่าต่อการรับรู้ได้รวดเร็วและมีประสิทธิภาพสูง

เพลงจึงเป็นสื่อสำคัญตั้งแต่อดีตกาลมาจนปัจจุบัน โดยเฉพาะปัจจุบันเพลงเป็นสื่อในการโฆษณาชวนเชื่อที่มีประสิทธิภาพ ทั้งปลุกระดมให้ผู้ฟังเชื่อ เช่น การโฆษณาสินค้า การปลุกใจให้รักชาติ รักสถาบันการศึกษา  แสดงความเป็นหมู่คณะพวกเดียวกัน เป็นต้น เพลงที่มีคุณค่าหรือมีบทบาทต่อคนฟังได้มากนั้นน่าจะเป็นเพลงที่มีจุดสำคัญในรูปแบบหรือโครงสร้างของเพลงหลักคือ จังหวะและท่วงทำนอง เพราะโสตประสาทของคนเราจะสามารถรับรู้เสียงดนตรีได้เป็นอันดับแรก

ในช่วงทศวรรษ 2490 ความตื่นตัวของวงการเพลงที่มีสถานีวิทยุและธุรกิจแผ่นเสียงเป็นแรงกระตุ้นสำคัญที่ทำให้รูปแบบและเนื้อหาเพลงเพื่อชีวิตพัฒนาไปในทิศทางที่มีความหลากหลายมากยิ่งขึ้นมวลชนมีการรับรู้กันอย่างกว้างขวางมากขึ้นจนกระทั่งเข้าสู่ช่วงทศวรรษ 2500 เป็นช่วงที่เพลงชีวิตซบเซาถึงขีดสุด ภายหลังเหตุการณ์ 14 ตุลา 2516 โดยนิสิตนักศึกษาในรั้วมหาวิทยาลัยท่ามกลางความมืดมิดในยุคเผด็จการครองเมืองก่อน 14 ตุลา2516 ณ ห้วงเวลานั้นจิตรภูมิศักดิ์เขียนบทความที่เสนอแนวคิดเรื่องศิลปะเพื่อชีวิตศิลปะเพื่อประชาชนขึ้นมาและเป็นแรงบันดาลใจให้เกิดแนวเพลงใหม่หลังเหตุการณ์ 14 ตุลานั่นก็คือ เพลงเพื่อชีวิต กล่าวได้ว่าเพลงเพื่อชีวิตคือเพชรเม็ดงามทางด้านวัฒนธรรมอันเกิดจากเหตุการณ์14 ตุลา2516

สมัยนั้นวงดนตรีเพื่อชีวิตวงแรกที่สร้างความประทับใจให้แก่คนรุ่นนั้นเป็นอย่างมาก คือวงดนตรีคาราวาน ถือได้ว่าเป็นวงดนตรีเพื่อชีวิตที่ยิ่งใหญ่ที่สุดในอดีต วงดนตรีคาราวานเป็นจุดเริ่มต้นการขยายตัวของดนตรีเพื่อชีวิต ได้มีการสร้างสรรค์ผลงานเพลงมากมาย โดยการเข้าร่วมกับขบวนการนักศึกษา ความโด่งดัง และความสามารถในเชิงดนตรีของพวกเขาส่งผลให้บทเพลงเพื่อชีวิตสามารถเปิดการแสดงร่วมกับวงดนตรีในเชิงธุรกิจได้ ผลงานชุดแรกของวงคาราวานมีชื่อว่า “คนกับควาย” ซึ่งปัจจุบันนี้หาฟังต้นฉบับจริงๆที่บันทึกเสียงไว้ในยุคนั้นได้ยากมาก มีเนื้อหาสาระสะท้อนความทุกข์ยากของชาวนา

หลังจากการต่อสู้ เพลงเพื่อชีวิตก็เข้าสู่ความเฟื่องฟู

และทำให้สารที่เคยสื่อออกไปไม่เหมือนเดิม เมื่อก่อนมันวงแคบอยู่แค่ประชาชนหรือนักศึกษาที่เข้าใจการเมืองมากหน่อย แต่พอมาเป็นการขายในวงกว้างก็พูดถึงวิถีชีวิตของคนทั่วไป ความไม่พอใจของสังคมบางส่วนที่พูดแล้วคนส่วนรวมเข้าใจ ในขณะเดียวกันมันกมีความบันเทิงอยูในนั้น เน้นจังหวะ เน้นท่อนฮุคที่จำได้หน่อยเน้นวิธีแบบโปสเตอร์ ไม่ซับซ้อน เข้าใจง่าย เพลงเพื่อชีวิตสร้างแรงบันดาลใจและกำลังใจให้กับผู้ที่ถูกดขี่ข่มเหงเรื่อยมา กระตุ้นให้หลายคนลุกขึ้นมาต่อต้านความไม่ชอบธรรม ลุกขึ้นมาเปลี่ยนแปลงสังคมที่แหลกเหลว ให้กับเป็นสังคมที่อุดมไปด้วยความสุข และความเสมอภาค แต่เมื่อเวลาล่วงเลยไป เพลงเพื่อชีวิตที่เคยแพร่หลายในยุคหนึ่งกลับเหลือเพียงพื้นที่แคบๆ เป็นกับแกล้มชั้นดีในวงเหล้า